Wees stil en weet

Stilte is iets bijzonders. Het is veel meer dan de afwezigheid van geluid. Stilte is een ruimte waarin alles wat normaal gesproken overstemd wordt, opeens hoorbaar wordt. Onze gedachten, onze zorgen, onze verlangens en soms ook onze pijn krijgen ineens een stem. Misschien vinden we stilte daarom wel zo moeilijk. Ze confronteert ons met onszelf.

We leven in een wereld die voortdurend in beweging is. We vullen onze dagen met werk, afspraken, muziek, sociale media en eindeloze informatie. Zelfs wanneer we even niets hoeven, zoeken we vaak automatisch naar iets dat de stilte doorbreekt. Het lijkt alsof we bang zijn voor de leegte.

Toch laat de Bijbel zien dat stilte geen lege ruimte is. Integendeel. Stilte is vaak de plaats waar God mensen ontmoet. Niet omdat Hij alleen in de stilte aanwezig is, maar omdat wij juist daar leren luisteren.

Dat vraagt iets van ons. Luisteren betekent namelijk dat wij niet voortdurend zelf aan het woord zijn. Het vraagt dat we onze vragen, onze onrust en soms zelfs onze behoefte aan directe antwoorden even loslaten. In de stilte hoeven we niet alles te begrijpen. We mogen eenvoudig bij God zijn.

Psalm 46 zegt: "Wees stil en weet dat Ik God ben." (Psalm 46:11)
Dat is eigenlijk een uitnodiging om onze controle los te laten. Alsof God zegt: "Jij hoeft niet alles op te lossen. Jij hoeft niet overal een antwoord op te hebben. Wees maar stil en vertrouw erop dat Ik God ben."

Dat betekent niet dat stilte altijd gemakkelijk is. Soms kiezen we er zelf voor om bewust tijd met God door te brengen. We slaan de Bijbel open, zetten de telefoon uit en zoeken Zijn nabijheid. Dat zijn kostbare momenten. 

Maar er is ook een andere stilte. De stilte die het leven je oplegt. Een stilte die ontstaat na een ingrijpende gebeurtenis. Wanneer alles anders is geworden dan je had gehoopt. We kennen misschien allemaal wel zo'n alles veranderend moment in het leven, wat je gewoon overkomt. Waar je niet om hebt gevraagd. Na de eerste chaos waarin je probeert de scherven bij elkaar te rapen en het gewone leven weer doorgaat, juist dan kan de stilte oorverdovend zijn.

In die stilte kan de vraag opkomen die zoveel gelovigen door de eeuwen heen hebben gesteld: 
"Heere, waar bent U?" Opmerkelijk genoeg is dat juist vaak de plaats waar God Zich laat vinden. 

Denk aan Elia. Na een periode van grote geestelijke strijd vlucht hij de woestijn in. Hij verwacht God in de storm, de aardbeving en het vuur. Maar God kiest ervoor om Zich bekend te maken in het suizen van een zachte stilte (1 Koningen 19:11-12).  Dat zegt iets over Gods karakter. Hij dringt Zich niet op. Hij schreeuwt niet boven alle andere stemmen uit.
Hij nodigt ons uit om dichterbij te komen, om stil te worden en opnieuw te leren luisteren. Hij nodigt ons uit om volledig op Hem te vertrouwen en uit de boot te stappen, te lopen op het water.

Vaak hopen wij dat God onze omstandigheden zo snel mogelijk verandert. Soms doet Hij dat ook. Hij is machtig om wonderen te doen. Maar minstens zo vaak zien we in de Bijbel dat God mensen meeneemt in een proces. Niet omdat Hij traag is, maar omdat Zijn doel verder reikt dan alleen onze omstandigheden. God wil niet alleen onze situatie veranderen.
Hij wil ook ons hart vormen en veranderen.

Dat zie je bij Jozef, Mozes, David, Petrus en zoveel anderen. Hun leven kende periodes van wachten, van onzekerheid en van stilte waarin de vraag van God centraal stond: "Vertrouw je mij?" Achteraf bleek dat juist die perioden de grond waren waarop God hen voorbereidde op wat nog zou komen.

Misschien is dat ook wel de betekenis van stilte. Niet dat God afwezig is, maar dat Hij werkt op een manier die wij niet altijd direct kunnen zien. Zoals een tuinier die onder de grond wortels laat groeien voordat er iets zichtbaar wordt. Of zoals een pottenbakker die geduldig blijft vormen totdat het werk voltooid is.

Paulus schrijft dat God geen God van wanorde is, maar van vrede (1 Korinthe 14:33). Dat betekent niet dat ons leven altijd rustig verloopt, maar wel dat God juist in de chaos orde brengt. Hij raapt de scherven op, herstelt wat gebroken is en bouwt, stap voor stap, aan iets nieuws. Dat proces kost tijd. En onderweg verandert niet alleen onze situatie, maar veranderen ook wijzelf. We leren vertrouwen waar we eerst wilden controleren. We leren wachten waar we eerst vooruit wilden rennen. En we ontdekken dat Gods nabijheid soms het diepst wordt ervaren wanneer al onze zekerheden zijn weggevallen.

Jesaja verwoordt dat zo troostvol: "Wanneer u door het water gaat, zal Ik bij u zijn, en door de rivieren, zij zullen u niet overspoelen; wanneer u door het vuur gaat, zult u niet verbranden." (Jesaja 43:2)

God belooft ons geen leven zonder stormen. Hij belooft wel Zijn aanwezigheid.

En misschien is dat uiteindelijk de diepste betekenis van stilte: dat we leren ontdekken dat Gods aanwezigheid niet afhankelijk is van wat wij voelen. Ook wanneer Hij lijkt te zwijgen, is Hij aan het werk. Misschien wel meer dan ooit.

Want de God die spreekt in de stilte, is dezelfde God die nieuw leven laat groeien op plaatsen waarvan wij dachten dat er nooit meer iets zou bloeien.

Tot slot:
Misschien voelt de stilte vandaag voor jou niet als rust, maar als leegte. Misschien draag je vragen waarop nog geen antwoord is gekomen. Weet dan dat je niet alleen bent.

God is ook aanwezig wanneer je Hem niet voelt. Hij blijft dezelfde, ook wanneer jouw omstandigheden veranderen. Zijn hand laat niet los, Zijn liefde raakt niet uitgeput en Zijn plannen worden niet tegengehouden door de stormen van het leven. Blijf daarom dicht bij Hem. Open Zijn Woord. Zoek de stilte. Niet omdat daar altijd direct antwoorden te vinden zijn, maar omdat je daar Degene ontmoet Die Zelf het Antwoord is.

En soms is Zijn aanwezigheid het mooiste antwoord dat Hij ons kan geven.